Εμπλοκή των Τούρκων στην Ουκρανία;


Μελέτης Η. Μελετόπουλος Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Μελέτης Η. Μελετόπουλος
Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών
Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Το καθεστώς Ερντογάν εμπνέεται από τις ημέρες δόξας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεν είναι υπερβολική η εκτίμηση πολλών διεθνών αναλυτών, ότι στο φαντασιακό του Ερντογάν και των οπαδών του δεσπόζει η επιθυμία αναβίωσης του οθωμανικού κόσμου. Άλλωστε, η προσπάθεια του Τούρκου πρωθυπουργού να επαναφέρει την οθωμανική ονομασία «βιλαέτι» γιά τις περιφέρειες και το θρυλούμενο προσωπικό του ενδιαφέρον γιά την δημιουργία του σήριαλ «Σουλεϊμάν», αποκαλύπτουν την βαθύτερη οντολογία του.

    Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Νταβούτογλου κλήθηκε από τον Ερντογάν στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών γιά να επενδύσει με επιστημονικοφανή μανδύα τις εξωπραγματικές φιλοδοξίες του ισλαμιστή πρωθυπουργού. Ο Νταβούτογλου ανέπτυξε ένα βαθειά αντιφατικό πρόγραμμα εξωτερικής πολιτικής, σε δύο άξονες: την πολιτική «μηδενικών σχέσεων» με τους γείτονες και την «αποκατάσταση» της επιρροής της σημερινής Τουρκίας στην πάλαι ποτέ διαλάμψασα οθωμανική επικράτεια.
    Η αντίφαση, βεβαίως, έγκειται στο γεγονός ότι η Τουρκία υπήρξε ανέκαθεν κράτος που χρησιμοποιούσε την άσκηση βίας ή την απειλή χρήσης βίας γιά την προώθηση των στόχων της. Και συνεχίζει να λειτουργεί σε αυτό το μήκος κύματος. Αυτό δεν συνάδει με την «πολιτική μηδενικών σχέσεων», που απαιτεί σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της αυτονομίας των άλλων. Η Τουρκία εμφανίστηκε αλαζονικά, στις χώρες της Εγγύς Ανατολής και της βόρειας Αφρικής, μετά τα γεγονότα της «Αραβικής Άνοιξης»,  ως πρώην αλλά και ως επίδοξος επικυρίαρχος. Με αποτέλεσμα να συναντήσει τείχος γεωπολιτικής ψυχρότητας ή και εχθρότητας.
    Στα Βαλκάνια, η εξωπραγματική αυτή πολιτική δημιούργησε ισχυρές αντιδράσεις. Οι μεν Αλβανοί και Σκοπιανοί βλέπουν στην Τουρκία έναν χρήσιμο σύμμαχο γιά τις δικιές τους γεωπολιτικές επιδιώξεις, χωρίς όμως να έχουν καμμία διάθεση να ενταχθούν ξανά σε κάποιο οθωμανικό βιλαέτι. Οι Βούλγαροι έχουν το «αγκάθι» ενός μειονοτικού μουσουλμανικού κόμματος, οι Σέρβοι δεν θέλουν ούτε να ακούσουν τις «σκέψεις» του Νταβούτογλου, η δε Βοσνία (που οικοδομήθηκε ως πρότυπο συνύπαρξης χριστιανών και μουσουλμάνων) είναι ουσιαστικά διχασμένη και τυπικά στα πρόθυρα της διάσπασης.
    Στα ανατολικά της, η Τουρκία αντιμετωπίζει την ανάδυση μίας νέας περιφερειακής δύναμης, του (ιρακινού προσώρας αλλά ουσιαστικά αυτόνομου) Κουρδιστάν. Με δυτική στήριξη, η χώρα αυτή αναπτύσσεται ραγδαία. Το χειρότερο για την Τουρκία είναι ότι το ιρακινό Κουρδιστάν αποτελεί γεωγραφικό συνεχές με τις ανατολικές επαρχίες της, όπου διεξάγεται λυσσαλέος πόλεμος μεταξύ των κουρδικών πληθυσμών και των τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι η μεθοριακή γραμμή μεταξύ της Τουρκίας και του ιρακινού Κουρδιστάν αποτελεί την μέγιστη γεωπολιτική αδυναμία της τουρκικής πολιτικής.
    Αλλά εκεί που η εξωτερική πολιτική των Ερντογάν-Νταβούτογλου έχει ναυαγήσει με τον χειρότερο τρόπο είναι η Ανατολική Μεσόγειος. Με την μεν Ελλάδα η διαρκής αμφισβήτηση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, οι παρεμβάσεις στην Θράκη, οι ωμές παραβάσεις-παραβιάσεις έχουν δημιουργήσει ένα σκηνικό έντασης, στα όρια διαρκώς επαπειλούμενου θερμού επεισοδίου. Την Κύπρο η Τουρκία δεν την αναγνωρίζει ως ανεξάρτητο κράτος, κάνει δε ό,τι μπορεί γιά να τορπιλλίσει οποιαδήποτε συνεννόηση γιά το Κυπριακό.
    Αλλά το χειρότερο γιʼ αυτήν είναι ότι, επιδιώκοντας να εμφανισθεί ως ηγέτις δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου (χωρίς ο μουσουλμανικός κόσμος να έχει ερωτηθεί για κάτι τέτοιο….), ήρθε σε βίαιη ρήξη με το Ισραήλ, με την υπόθεση Μαβί-Μαρμαρά, την φραστική επίθεση του Ερντογάν εναντίον του Πέρες στο Νταβός, την αποκάλυψη Ισραηλινών πρακτόρων στο Ιράν κλπ. Στην δε υπόθεση της ενεργειακής σύμπραξης Ισραήλ-Κύπρου, έκανε απίστευτους τραμπουκισμούς με υπερπτήσεις αεροπλάνων πάνω από το γεωτρύπανο της Noble Energy, υποχρεώνοντας τον αμερικανικό, τον ρωσσικό,τον βρεταννικό, τον ισραηλινό και τον γαλλικό στόλο να πλεύσουν στην περιοχή και να σχηατίσουν κλοιό προστασίας γύρω από την γεώτρηση, αναβιώνοντας μνήμες Ναυαρίνου…..
    Η μακρά και εξαιρετικά επίμονη προσπάθεια της Τουρκίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ναυάγησε επίσης, διότι η Τουρκία αξίωσε να γίνει αποδεκτή στην ευρωπαϊκή οικογένεια (στην οποία δεν ανήκε) ως μέλος του σκληρού πυρήνα της, συνδιαμορφωτής της ευρωπαϊκής πραγματικότητας, προστάτις των μουσουλμανικών μειονοτήτων της Ευρώπης. Δηλαδή ουσιαστικά να επιτύχει ό,τι δεν επέτυχε η Οθωμανική Αυτοκρατορία με τις δύο πολιορκίες της Βιέννης. Υποτίμησε όμως τις αντιστάσεις των άχρωμων και άοσμων Ευρωπαίων  ηγετών, που όμως δεν είχαν καμμία διάθεση να εξαφανιστούν από τον πολιτικό χάρτη των χωρών τους, με δεδηλωμένη και σαφή την γενική άρνηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών στο ενδεχόμενο ένταξης της Τουρκίας ως πλήρους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
    Το χειρότερο, όμως,για την Τουρκία, είναι ότι ήρθε σε πλήρη ρήξη με την αμερικανική πολιτική στην Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ δεν ξεχνούν την άρνηση της Άγκυρας να παράσχει συνδρομή στην αμερικανική εισβολή στο Ιράκ. Επίσης δεν ξεχνούν την φιλο-ιρανική της στάση την εποχή της μεγάλης έντασης γιά τα πυρηνικά του Ιράν. Ό,τι και να γίνει στο μέλλον, η εμπιστοσύνη έχει χαθεί. Κάτι πολύ επικίνδυνο γιά την Τουρκία. Διότι μέχρι σήμερα, και ιδίως μετά την πτώση του Σάχη το 1979, η Ουώσινγκτων είχε ζωτική ανάγκη την Τουρκία. Η προσέγγιση όμως του Ομπάμα με τον Ιρανό πρόεδρο αποφορτίζει την περιοχή και η Τουρκία μένει γεωπολιτικά μετέωρη, η δε γεωστρατηγική της αξία γιά την Δύση μειούται δραματικά.
    Οπότε, διερωτάται κανείς εάν η κυοφορούμενη διπλωματική (προς το παρόν, τουλάχιστον…) διπλωματική παρέμβαση της Τουρκίας στην Κριμαία υπέρ των τουρκόφωνων Χαζάρων αποτελεί ψυχαναγκαστική εμμονή σε μία πολιτική που έχει οριστικά ναυαγήσει.
    Ή μήπως προσπάθεια προσφοράς γεωπολιτικής εκδούλευσης στην δυτική πολιτική στην Ουκρανία. Αλλά σʼ αυτήν την περίπτωση η μεν Δύση δεν πρόκειται να κάνει έναν νέο Κριμαϊκό Πόλεμο εναντίον της Ρωσσίας χάριν της Ουκρανίας, και η Τουρκία θα βρεθεί έκθετη έναντι μίας οργισμένης και εξαιρετικά επικίνδυνης ρωσσικής αρκούδας.
    Ή, τέλος, μήπως το τουρκικό ενδιαφέρον για τους Χαζάρους της Κριμαίας αποτελεί το λεγόμενο «ξεκάρφωμα» γιά τουρκικές σε άλλα, πιό προσιτά στην Τουρκία πεδία….
Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: