Παλαμάς


Μελέτης Η. Μελετόπουλος Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Μελέτης Η. Μελετόπουλος
Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών
Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Στις 27 Φεβρουαρίου 1943 απεβίωσε στην Αθήνα, μέσα στη κατοχή, σε μεγάλη ηλικία, ο Κωστής Παλαμάς (Πάτρα, 13 Ιανουαρίου 1859Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 1943). Ο Παλαμάς, ένας πραγματικός κολοσσός της λογοτεχνίας, είχε την τύχη να συνδέσει την ποίησή του με την Μεγάλη Εξόρμηση της εποχής 1909-1922. Στο ποίημά του Η ΦΛΟΓΕΡΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ, που κυκλοφόρησε την 1η Αυγούστου του 1909, δημοσιεύει το εξής ως πρόλογο, το οποίο αφιερώνουμε στους αναγνώστες της στήλης ως άκρως επίκαιρο:

 
Σβυσμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μέσ’ στη Χώρα.
Στην εκκλησιά, στον κλίβανο, στο σπίτι, στ’ αργαστήρι
παντού, στο κάστρο, στην καρδιά, τ’αποκαϊδια, οι στάχτες
Πάει κι ο ψωμάς, πάει κι ο χαλκιάς, πάει κι η γυναίκα, πάνε
τα παλληκάρια, οι λειτουργοί, και του ρυθμού οι τεχνίτες,
του Λόγου και οι προφήτες
Τα χέρια είναι παράλυτα, και τα σφυριά παρμένα
και δε σφυροκοπά κανείς τ’ άρματα και τ’ αλέτρια,
κ’ η φούχτα κάποιου ζυμωτή λίγο σιτάρι αν κλείση,
δε βρίσκει τη πυρή ψυχή ψωμί γιά να το κάμη.
Κι από κατάκρυα χόβολη μεστή η γωνιά, κι ακόμα
και πιό πολύ από τη γωνιά που του σπιτιού η καρδιά είναι
κακοκατάντησε η καρδιά του ανθρώπου. Κρίμα. Κρίμα.
Σκοτεινό ρέπιο η εκκλησιά, και δίχως πολεμίστρες
το κάστρο, και χορτάριασε κι’ έγινε βοσκοτόπι.
Κι ο μέγας Έρωτας μακριά, και είν’ άβουλος ο άντρας
κι άπραχτος, και στο πλάι του χαμοσυρτή η γυναίκα
κυρά της έχει τη σκλαβιά και δούλο της το ψέμα.
Σβυσμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μέσ’ τη Χώρα.
 
Τραγούδι των ηρώων! Εμπρός, τραγούδι των ηρώων.
Απάνου από τ’απόσταχτα, άναψε, ώ φλόγα, λάμψε, …
Γιατί θα’ ρθή κάποιος καιρός, και κάποια αυγή θα φέξει
Και θα φυσήξη μιά πνοή μεγαλοδύναμη. Άκου!
Από ποιό στόμα ή από ποιό χάος θα χυθεί; Δεν ξέρω.
Μπορεί από την ανατολή, μπορεί κι από τη δύση,
Ποιός ξέρει μην απ’ το βοριά, μην απ’ τα μεσημέρια
τάχα θα βγει απ’ τα τάρταρα, γιά θα ριχτεί από τ’ άστρα;
Δεν ξέρω, ξέρω πως θα ρθεί, και με το πέρασμά της,
Μέγα και θείο και μυστικό κι αξήγητο, θα σκύψουν
οι κορφές όλες, οι φωτιές θα ξαναδώσουν όλες.
Στην εκκλησιά, στον κλίβανο, στο σπίτι, στ’ αργαστήρι,
στο κάστρο, στην καρδιά, παντού, στ’ αποκαϊδια, απρίλης! …
Κι όταν τριγύρω σου οι φωτιές ανάψουν πάλε οι πλάστρες,
Ξαναζωντάνεψε κι’ εσύ και ρίξου, ώ φλόγα, ώ φλόγα,
και κύλησε και πέρασε στα διάπλατα της χώρας, …
και κάμε αδέλφια τα όνειρα και τα έργα! Εμπρός, τραγούδι!
 
Σβυσμένες όλες οι φωτιές, τραγούδι των ηρώων!
 
    Ακριβώς δύο εβδομάδες μετά την δημοσίευση του συγκλονιστικού ποιήματος, στις 15 Αυγούστου 1909, οι Έλληνες πολίτες της Μελούνας ξύπνησαν από τον λήθαργο, ανέλαβαν την ιστορική τους ευθύνη, πραγματοποίησαν το μεγαλειώδες Κίνημα στο Γουδί, έρριξαν τον παλαιοκομματισμό στα Τάρταρα της Ιστορίας, έφεραν τον Βενιζέλο στην Αθήνα και τρία χρόνια και λίγους μήνες μετά στην Θεσσαλονίκη ανέμιζε η Ελληνική Σημαία.
    Το καθεστώς της Μεταπολίτευσης με την παρακμιακή του σοφία και γιά λόγους αυτοπροστασίας έβγαλε την ποίηση του Παλαμά από την κεντρική θέση που κατείχε στην Μέση Εκπαίδευση. Όσοι πήγαν στο Γυμνάσιο τα τελευταία τριάντα χρόνο αγνοούν το παλαμικό μήνυμα. Η δημοσίευση των έργων του Εθνικού Ποιητή συνιστά πράξη αντίστασης στην παρακμή και στην φαυλοκρατία, μεγαλύτερη από οποιαδήποτε αντισυστημική θεωρητική προσέγγιση.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: